❯
❮
مەرجەکانی هەرێم بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی عێراق
ئارام شێرکۆ
%95 داهاتی حکومەتی عێراق پشتی بەستووە بە پارەی فرۆشتنی نەوت و هەناردەکردنی نەوت
دیارە پاش دەسپێکی شەڕی نێوان ئەمەریکاو ئیسرائیل و ئێران گەروی هورمز داخرا لەلایان ئێرانەوە ئەمەیش بوو بەهۆکاری وەستانی هەناردە کردنی نەوتی عێراق کە ڕۆژانە زیاتر لە چوار ملێون بەرمیل نەوتی هەناردە دەکرد .
لە ئێستاشدا تاکە دەروازە بۆ هەناردە کردنی نەوتی عێراق بۆری نەوتی هەرێمە بۆ بەندەری مینای جیهانی تورکی بۆ ئەمەش حکومەتی هەرێم چەند مەرێکی هەیە کەویش مووچە و دۆلار و گومرگ.
لە نوێترین پێشهاتی پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا سەبارەت بە دۆسیەی وزە، نەبیل مەرسوومی، شارەزای ئابووریی عێراقی، پەردەی لەسەر کۆمەڵێک مەرجی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لادا کە ئاراستەی حکوومەتی فیدراڵی کراون، وەک پێشمەرج بۆ ڕێگەدان بە دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم و کەرکووک لە ڕێگەی بۆریی نەوتی هەرێمی کوردستانەوە بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا.
بەپێی گوتەکانی مەرسوومی، داواکارییەکانی هەرێم تەنها پەیوەست نین بە تێچووی دەرهێنانی نەوت، بەڵکوو پرسە داراییە هەڵپەسێردراوەکانی ساڵی ڕابردوو و ئەمساڵیشیان گرتووەتەوە، یەکێک لە سەرەکیترین مەرجەکان بریتییە لە پابەندبوونی بەغدا بە خەرجکردنی تەواوی مووچە دواکەوتووەکانی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان کە لە ساڵی ڕابردووەوە مابوونەوە.
لەلایەکی ترەوە، هەرێم داوای کردووە کارکردن بە سیستەمی "ئەسیکۆدا" بۆ چاودێریی گومرگی لە دەروازە سنوورییەکانی هەرێم ڕابگیرێت، کە ئەمە وەک خاڵێکی ناکۆکی لە نێوان هەردوو لا لەسەر دەسەڵاتە داراییەکان و داهاتی نانەوتی سەیر دەکرێت، هاوکات مەرجێکی تر بریتییە لە دابینکردنی دۆلار بە نرخی فەرمیی بانکی ناوەندی بۆ بازرگانانی هەرێمی کوردستان، هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عێراق، بۆ کەمکردنەوەی گوشار لەسەر بازاڕەکان.
شارەزایان پێیان وایە کە ئەم مەرجانەی هەرێم نیشانەی ئەوەن کە کێشەی نەوت تەنها تەکنیکی و یاسایی نییە، بەڵکوو بەشێکە لە پاکێجێکی گەورەتری سیاسی و، هەولێر دەیەوێت گەرەنتیی دارایی وەربگرێت بەرلەوێی کلیلی بۆریی نەوتەکە ڕادەست بکات.
زیاتر ببینە...
2026-03-15 18:30:09
ID: 66
❯
❮
پارێزگاری حەسەکە
نورەدین ئەحمەد، پارێزگاری حەسەکە، لەگەڵ عەبدوڵڵا عەبدوڵڵا، بەڕێوەبەری گشتی کاروباری شارستانی لە وەزارەتی ناوخۆی سووریا و لایەنە پەیوەندیدارەکان، لە تەلاری پارێزگا کۆبوونەوەیان ئەنجامدا.
تەوەری سەرەکی گفتوگۆکانی کۆبوونەوەکە سەبارەت بە میکانیزمی جێبەجێکردنی مەرسوومی کۆماری ژمارە /١٣/ بوو، کە پێدانی ڕەگەزنامەی سووری بە هاووڵاتیانی کورد مسۆگەر دەکات.
لە کۆتایی کۆبوونەوەکەدا، ڕێککەوتن لەسەر داڕشتنی میکانیزمێکی کارکردن و پێکهێنانی لیژنەیەک بۆ وەرگرتنی داواکارییەکان هاتە دەست.
هەروەها بڕیار درا لە چەند ڕۆژی داهاتوودا کاتی دەستپێکردنی وەرگرتنی داواکارییەکان بە فەرمی ڕابگەیەنرێت.
زیاتر ببینە...
2026-03-03 09:14:53
ID: 65
❯
❮
هێرشی ئەمریکا بۆ ئێران
بەشێک لە چاودێرانی سیاسی وڵاتانی کەنداو پێیان وایە هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئیران لەدرنگانی شەودەبێت شۆک هێنەر دەبێت بۆ جیهان
کارۆخ سەید ڕزگار
لبنان بیرووت
زیاتر ببینە...
2026-02-24 18:41:02
ID: 64
❯
❮
کەرتی غەزەی فەلەستین
عەلی شەعس و قۆناغی نوێی بەڕێوەبردنی کەرتی غەزەی فەلستین لە داهاتوودا “
دکتۆر عەلی شەعس کەسایەتییەکی ئەکادیمی و شارەزای بواری ئەندازیارییە لە ساڵی ١٩٥٨ لە گەڕەکی خان یونس لە کەرتی غەزە لەدایکبووە بەهۆی پاشخانە زانستییەکەی و بڕوانامەی دکتۆرا لە ئەندازیاریدا وەک کەسایەتییەکی تەکنۆکرات و بەتوانا بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری کەرتی غەزە لەم قۆناغە هەستیارەدا دەبینرێت
لەم دواییانەدا لەلایەن ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە (UN) ئاگادارکراوەتەوە هەرکات وەک بەرپرسی کاتی سەرپەرشتی کاروباری کەرتی غەزەی کرد لە داهاتوودا گرنگترین خاڵەکانی ئەم سپاردنە بریتین لە
گەڕانەوەی پەنابەرانی فەلەستینی لە واڵات
وەگرنگە بەرپرسیارێتی گەڕانەوەی ئاوارە و پەنابەرانی کەرتی غەزەیە بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان لە پێشنەی کارەکانی بێت “
نەتەوە یەکگرتووەکان بەڵێنی داوە لە چوارچێوەی پڕۆژەی مرۆڤدۆستیدا هاوکار و پاڵپشتی تەواوی پرۆسەی نیشتەجێکردنەوەی پەنابەران بێت
ئاوەدانکردنەوە بەهۆی پسپۆڕییەکەی لە ئەندازیاریدا چاوەڕوان دەکرێت دکتۆر عەلی شەعس ڕۆڵێکی کاریگەر بگێڕێت لە دووبارە بونیادنانەوەی ژێرخانی وێرانبووی کەرتی غەزەدا …
کارۆخ سەید ڕزگار
لبنان بیرووت
زیاتر ببینە...
2026-02-22 20:30:40
ID: 63
❯
❮
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
شیکاری سیاسی ئەگەری گۆڕینی ڕێرەوی ئابووری هەرێمی کوردستان و خەتی داود هاوکێشەی هێزە ناوچەییەکان لە ڕۆژ هەڵاتی ناوەڕاست “
لە ژێر کاریگەری گۆڕانکارییە جیبۆلیتیک خێراکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست،
لە پرۆژەی ڕێڕەوی داوت کە حوکومەتی ئیسرائیل ڕایگەیاندوە چەند ساڵێکە کاری بۆ دەکات زۆرتر دەچێتە سەر ئەگەری گۆڕینی ڕێرەوی ئابووری هەرێمی کوردستان بۆ ئاراستەی ڕۆژئاوای کوردستان و ناوچەکانی سوریادا، بۆ هەناردەکردنی نەوت و هاوردەکردنی کاڵاو و پێداویستییە سەرەکییەکان هەرێم ئەم سناریۆیە ئەگەرچی هێشتا بە شێوەیەکی ڕەسمی پشتڕاست نەکراوە بەڵام لە ڕوانگەی شیکارییەوە پەیوەستە بە هاوکێشەی هێز و بەرژەوەندییە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکاندا
هەندێک بۆچوونی سیاسیەکانی وڵاتانی کەنداوی عرەبی لەسەر پرۆژەی داوت ئەم پرسیارە دەبەستنەوە بە هەوڵی هێزە گەورەکان وەک ئەمرکیا و ئیسرائیل بۆ دروستکردنی ڕێگای جێگرەوەی ئابووری کە خاڵی کۆتایی پرۆژەی داود هەرێمی کوردستانە لە ژێر هەژموون و فشاری تورکیا دەردەهێنێت لە ئێستادا،
لەکاتێکدا زۆربەی هەناردەی نەوت و بازرگانی هەرێم لە ڕێگای تورکیاوە بۆ هەرێم هاوردە ، دەکرێت کە ئەمە دەکرێتە ئامرازێکی فشاری سیاسی لە کاتی ناکۆکییەکاندا بۆیە گۆڕینی ڕێگاکە ئەگەر ڕوو بدات، دەتوانێت هاوسەنگی هێز بگۆڕێت لە ناوچەکەدا “
لە هەمان کاتدا، ڕۆژئاوا و باشووری سوریا خۆیان بە ناوچەیەکی ستراتیژی دەردەکەون بە تایبەتی ئەگەر ڕێگایەکی ئابووری بەردەوام لەنێوانیان هەرێمی کوردستان دروست بکرێت. ئەمە نە تەنها پرسی نەوتە، بەڵکو پەیوەستە بە سیاسەتی ناوچەیی ئاسایشی سنوور، و هاوکارییە سیاسییەکانیش “
هەرچەندە گرنگترین فاکتەر بریتییە لە بڕیاری هێزە ناوخۆییەکان لە هەرێم بەتایبەت یەکێتی و پارتی چارەنووسسازە چونکە هەر گۆڕانێکی ستراتیژی لە ڕێرەوی ئابووری بەبێ ڕەزامەندی و بەرژەوەندی ناوخۆیی جێبەجێ نابێت هەروەها، حکومەتی ناوەندی عێراق و بارودۆخی یاسایی نەوتیش کاریگەرییەکی گەورەیان هەیە
لە کۆتاییدا، باسکردنی ئەم پرسیارە وەک پلانی نزیک جارێ زۆر زوە بەڵام وەک سناریۆیەکی ژئوپۆلیتیکی جێگای شیکارییە هەرێمی کوردستان هەمیشە هەوڵ دەدات ڕێگای جێگرەوە بدۆزێتەوە بۆ پاراستنی ئاسایشی ئابووری خۆی بەڵام گۆڕینی ڕێرەوی ستراتیژی پەیوەستە بە هاوکێشەیەکی زۆر ئاڵۆزی هێزە ناوخۆیی و ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان ..
کارۆخ سەید ڕزگار
نووسەر ، لبنان بیرووت
زیاتر ببینە...
2026-02-17 13:24:37
ID: 62
❯
❮
هاکان فیدان
هاکان فیدان قسەکانی و نەخشەی نوێی بۆ ناوچەکەو عیراق ئاشکرابوو “
لەنێوان گومان و ڕاستییە سیاسییەکاندا
کەسایەتی هاکان فیدان وەک ئەندازیاری پێشووی هەواڵگری و وەزیری ئێستای دەرەوەی تورکیا هەمیشە جێگەی مشتومڕ بووە لێدوان و جوڵە دیپلۆماسییەکانی فیدان لەم دواییانەدا بووەتە هۆی دروستبوونی شەپۆلێک لە لێکدانەوەی جیاواز بەتایبەت لەناو بەشێک وڵاتانی عرەبی کەنداو “
هەندێک لە وڵاتانی عەرەبی بە جۆرێک بە گومانەوە دەڕواننە ستراتیژییەکانی فیدان ئەم گومانانە لەوەوە سەرچاوە دەگرت کە تورکیا هەوڵی فراوانکردنی هەژموونی خۆی دەدات لەژێر پەردەی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەییدا لای ئەوان جوڵەکانی فیدان تەنها دیپلۆماسی نین بەڵکو نەخشەیەک بۆ گۆڕینی هاوسەنگی هێز لە عێراق و سوریادا دەبینن
گومان لە سیناریۆی درووست کردنەوەی داعش دەکەن و تێکەڵبوونی گروپە دژبەیەکەکان
ئەو بۆچوونەی کە باس لە ئەگەری دروستکردنەوەی قەوارەیەکی هاوشێوەی خەلافەت" دەکات بە هاوکاری پاشماوەکانی حزبی بەعس و ئەنەکەسە وەک حزبێکی کوردی کە پێشمەرگەی لەشکری ڕۆژی لە بەردەستایە سیناریۆیەکی مەترسیدار و ئاڵۆزە لە ئارادایە هەرچەندە لە ڕووی ئایدۆلۆژییەوە تورکیا و بەعس و ئەنەکەسە بەجۆرێک ناکۆکن بەڵام لە سیاسەتدا "بەرژەوەندی کاتی دەکرێت هاوپەیمانی ستراتیژی لێ دروست بکات. لێرەدا مەترسییەکە لەوەدایە کە ئەم هێزانە وەک ئامرازێک بۆ لاوازکردنی عیراق بە پلەی یەک دێت بێگوومەن قەوارەی هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە ..
کارۆخ سەید ڕزگار
لبنان بیرووت
زیاتر ببینە...
2026-02-13 13:20:27
ID: 61
